21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü'nün 162. yıldönümü vesilesiyle Vakfımız tarafından 21 Mayıs 2026 tarihinde bir basın bildirisi yayınlanmıştır.
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı’ndan
21 Mayıs 1864, Çerkes Sürgünü’nün ve Çerkeslerin anayurtları olan Batı Kafkasya’dan kitlesel biçimde koparılışının sembol tarihidir. Bu tarih yalnızca bir askerî yenilginin değil; yüz binlerce insanın yaşam hakkının, yurt hakkının ve insan onurunun ağır biçimde ihlal edildiği büyük bir insani felaketin hafızasıdır.
Rus İmparatorluğu’nun yayılmacı politikaları sonucunda, Kafkasya halkları uzun yıllar boyunca varlıklarını, özgürlüklerini ve topraklarını korumak için mücadele etmek zorunda bırakılmıştır. Bu süreç, yalnızca savaşların değil; zorunlu göçlerin, kitlesel ölümlerin, açlığın, salgınların ve toplumsal yıkımın tarihi olmuştur.
Çerkes halkı gibi, Kırım Tatarları da benzer acıları yaşamış; özellikle Kırım Hanlığı'nın yıkılışı sonrasında başlayan baskılar ve zorunlu göçler nedeniyle vatanlarından koparılmıştır. Ortak tarihî hafızamız, yalnızca geçmişin acılarından değil; sürgün, ayrılık ve kimlik mücadelesinden de oluşmaktadır.
Bugün insan hakları, uluslararası hukuk ve tarihsel adalet perspektifinden bakıldığında; halkların zorla yerinden edilmesi, kolektif cezalandırma politikaları ve sivillerin kitlesel biçimde göçe zorlanması kabul edilemez uygulamalardır. Tarihsel travmaların inkâr edilmesi ya da küçümsenmesi ise toplumsal yaraların derinleşmesine neden olmaktadır.
Bu nedenle, geçmişte yaşanan sürgünlerin ve insan hakları ihlallerinin açık bir vicdani sorumlulukla ele alınması; mağdur halkların tarihsel hafızasına saygı gösterilmesi ve hakikat temelinde yüzleşme kültürünün geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bizler, yüzyıllardır ortak tarih, ortak acı ve ortak dayanışma duygusunu paylaşan halklar olarak; 21 Mayıs’ın taşıdığı derin insani trajediyi saygı, hüzün ve vicdani sorumluluk duygusuyla anıyoruz.
162 yıl önce anayurtlarından koparılan Çerkeslerin yaşadığı büyük acıyı unutmadığımızı; insan onuru, tarihsel adalet ve halkların kendi kimlikleriyle özgürce yaşama hakkı adına hafızamızı canlı tutmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiriyoruz.
